knop-voorwaardenknop-routeknop-historieknop-boek-overzichtzoek-titel-geelzoek-auteur-geeladres







Hendrik Nicolaas Werkman (1882-1945) startte een drukkerij op 1 januari 1907. In 1908 werd de drukkerij ingeschreven bij de KvK. Drie jaren later werd HNW lid van het Koninklijk Verbond van Grafische Ondernemingen.
Werkman bleek snel een uitstekend all-round graficus. Door te experimenteren met zetterij materialen (gerief) zag hij bij het vormgeven interessante mogelijkheden. Soms werd aan de achterkant van houtenletters in spiegelbeeld een nieuwe letter gesneden. Werkman ontwikkelde daarbij een sjabloneertechniek en combineerde die met letters of ander gerief. Werkman maakte daarmee zijn wereldberoemde druksels. Ze zijn zo bijzonder omdat het uitdrukt dat 'zijn vrijheid in denken onder spanning' wordt gezet.
 
Dr. L de Jong schrijft kort samengevat het volgende: In 1941 moest elk nieuw boek of herdruk toestemming hebben van het departement van volksvoorlichting en kunsten. Zonder  toestemming van de Kultuurkamer mocht tot 1943 voor een oplage boeken slechts 5 kilo papier, later 5 pond, worden gebruikt. Velen hielden zich aan deze regel; uitgeverij D.A.Daamen te Den Haag en uitgeverij H.N.Werkman te Groningen hadden andere behoeften. De Groninger graficus Hendrik Werkman leefde met één gedachte: persvrijheid los van elke overheidsbemoeienis. Samen met August Henkels, Ate Zuidhoff en Adri Buning brachten zij een bibliofiele serie in omloop. Deze serie kreeg bewust de naam van De Blauwe Schuit.
De oorsprong van de naam is te vinden in de 15de eeuw. Jacob van Oestvoren dichtte 'de blauwe schuit' (1413) en Sebastiaan Brandt schreef een spotgedicht 'het Narrenschip' (1494). In die zelfde tijd bracht Erasmus allen, die niet in een Middeleeuws Gilde pasten, onder in een 'blauwe schuit'. Ook tijdgenoot Jeroen Bosch gebruikte dat beeld voor een van zijn schilderijen. Het thema is steeds hun afkeer bij maatschappelijke misdragingen van diverse overheden.
In de Blauwe Schuit drukten onder anderen Werkman hun bezorgdheid uit jegens de Kultuurkamer en haar gilden in 52 bellettristische werken (fraaie letteren), waarvan 40 in de serie de Blauwe Schuit werden uitgegeven tot 1944.
Bij Werkmans arrestatie (13 maart 1945) was artistiek drukwerk inbeslaggenomen dat, aldus een een Nederlandse SD-er: 'van Duits standpunt gezien politiek niet belangrijk was'; die SD-er had er zich 'dan ook over verwonderd dat Werkman behoorde tot de slachtoffers die doodgeschoten moesten worden.' Op last van Lehnhoff, de plaatsvervanger van Haase, chef Einsatzkommando-Groningen, werden op 8 april 1945 tien gevangenen van de Groninger SD bij het Friese Bakkeveen doodgeschoten, waaronder de kunstenaar H.N.Werkman.
Bron: Dr. L de Jong, het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede  Wereldoorlog, deel 7 p.834 en deel 10b p.1099, 's-Gravenhage, Staatsuitgeverij, 1982.

Margaretha Cornelia Werkman-van Leeuwen, de weduwe en de vier erven verkochten het grafisch bedrijf op 1 mei 1947 aan Wiebren Bos & Zn. In juni 1983 werd de drukkerij door Kees Boon en partner overgenomen. Het historisch archief, de loden en houten handletters en de drie drukpersen zijn bewaard gebleven. Sinds januari 1992 staat de waardevolle collectie in bruikleen in de H.N.Werkmanzaal van het Grafisch Museum, Rabenhauptstraat 65 te Groningen - waarvan akte -